ფსიქიკური ჯანმრთელობის კრიზისი პანდემიის ფონზე!

• არსებობს თუ არა კავშირი პანდემიასა და სუიციდის გახშირებულ ფაქტებს შორის?
• ფსიქიკური ჯანმრთელობის კრიზისი პანდემიის ფონზე!
• აშშ-ში სუიციდის მაჩვენებელი იზრდება?
  

ამერიკის შეერთებულ შტატებში მოსწავლეები, სტუდენტები , მშობლები, ექიმები, ფსიქოლოგები და აქტივისტები სასწავლო დაწესებულებების გახსნას ითხოვენ. საზოგადოების წარმომადგენლები აცხადებენ, რომ პანდემიის გამო მოსწავლეებსა და სტუდენტებში სოციალიზაციის დეფიციტია , რაც მათ დეპრესიისა და სუიციდისკენ უბიძგებს.

აშშ- ში ბოლოს 9 თვის მანძილზე მოსწავლეებსა და სტუდენტებში სუიციდის ფაქტებმა იმატა. რამდნიმე დღის წინ ნევადას შტატში, კლარკის ოლქში, კიდევ ერთმა მოსწავლემ დაასრულა სიცოცხლე თვითმკვლელობით. ოფიციალური ცნობებით, პანდემიის დაწყებიდან დღემდე მხოლოდ ამ ოლქში თვითმკვლელობის 18 შემთხვევა დაფიქისრდა. კლარკის ოლქის სკოლების ზედამხედველი-დოქტორი ჯარა ამბობს, რომ სუიციდის ფაქტებს ადგილი ჰქონდა გასული წლის მარტის, ივნისის, ივლისისა და დეკემბრის თვეებშიც. ბავშვთა თვითმკვლელობის მცდელობის გახშირებული ფაქტები დაფიქსირდა ლუიზიანას, ვირჯინიისა და ჩრდილოეთ კაროლინას შტატებშიც.

სუიციდის შემთხვევები 

მას შემდეგ რაც ამერიკის შეერთებულ შტატებში მოსწავლეებისა და სტუდენტებისთვის სასწავლო დაწესებულების კარი დაიხურა, ახალგაზრდებში მენტალური ჯანმრთელობის პრობლემებმა იმატა. წინასწარი კვლევის მიხედვით, მხოლოდ ნევადას შტატის ამ ოლქში , რომელიც ლას ვეგასიდან სულ რამდენიმე კილომეტრით არის დაშორებული, 3100 - მა ახალგაზრდა ადამიანმა მიმართა ფსიქოლოგიური დახმარების ცენტრს ( გასულ წელთან შედარებით, 5-11 წლის ასაკობრივ ჯგუფში 24% -ით მეტია, ხოლო 12-17 ასაკობრივ ჯგუფში 31%-ით მეტი) მიმართვიანობა დაკავშირებული იყო სუიციდურ აზრებთან( თვითდაზიანებისა და თვითმკვლელობის სურვილი)

როგორია აშშ-ს მთავრობის რეაქცია? 

საგანგაშო შემთხვევების მატების გამო, შტატის ხელმძღვანელობამ მიიღო გადაწყვეტილება, რომ სასწავლო პროცესი ბაღებში, სკოლებსა და უნივერსიტეტებში რაც შეიძლება სწრაფად განახლდეს. საყურადღებოა, რომ ნევადას შტატში კორონავირუსის შემთხვევები ყოველ დღიურად მატულობს, თუმცა ოფიციალური პირების განცხადებით, სტუდენტები სასწავლო დაწესებულებებს უახლოეს მომავალში დაუბრუნდებიან. ფსიქოლოგებისა და განათლების სფეროს წარმომადგენლების განმარტებით, ახალგაზრდა თაობის წარმომადგენლებში სუიციდის შემთხვევების ზრდა არ აიხსნება მხოლოდ კორონა ვირუსით გამოწვეულ პრობლემებითა და პანდემით. თუმცა აშკარაა, რომ მსოფლიოში შექმნილმა ამ ვითარებამ გაამწვავა იმ ადამიანების მენტალური ჯანმრთელობის მდგომარეობა რომელთაც, პანდემიამდეც აღენიშნებოდათ პრობლემები ამ მიმართულებით.

აშშ- ს დაავადებათა კონტროლისა და პრენევციის ცენტრის წარმოადგენლების ცნობით, 2020 წლის მარტიდან მოყოლებული საგრძნობლად გაიზარდა გადაუდებელი ფსიქოლოგიური დახმარების ცენტრისადმი მიმართვების მაჩვენებელი, თუმცა Covid- 19 ით გამოწვეული ვითარების გამო, დახმარებას პაციენტები ძირითადად დისტანციურად ითხოვდნენ. მკვლევარების თქმით, 2020 წელს , ამერიკის 46 შტატში გადაუდებელი სატელეფონო ფსიქოლოგიური დახმარების ცენტრს მიმართავდა ყველა ასაკობრივი ჯგუფის წარმომადგენელი. პრობლემების უმრავლესობა დაკავშირებული იყო მენტალურ ჯანმრთელობასთან.

ბოლო დროს, აშშ-ში  გახშირებული სუიციდის მიზეზი პანდემიაა? 

ნორმალურ გარემოშიც კი როდესაც არ არსებობს პანდემია ან რაიმე სახის საყოველთაო შეზღუდვა, მაშინაც კი როდესაც საზოგადოებრივი ცხოვრება ჩვეულ კალაპოტში მიედინება, სუიციდის შესახებ ფიქრი და გადაწყვეტილება არის იმპულსური, არაპროგნოზირებადი და ძირითად შემთხვევებში რთულია მისი დაკავშირება რომელიმე კონკრეტულ მიზეზთან. აშკარაა, რომ პანდემიის გამო შექმნილი ვითარება მენტალური ჯანმრთელობის მქონე ადამიანებისთვის განსაკუთრებულად მტკივნეული და გამოწვევებით სავსე აღმოჩნდა. არსებული ვითარება უჩვეულო და უპრეცედენტოა ფსიქოლოგებისა და ამ სფეროში მოღვაწე თერაპევტებისთვისაც . პანდეიამ შექმნა ისეთი სახის პრობლემებიც, რომელზეც აქამდე არ ჩატარებულა არცერთი კვლევა, შესაბამისად მოცემულ სიტუაციაში რთულია იდეალური გამოსავლის ან გაზმკვლევის პოვნა.

დოქტორი გრეტა მასიტი ამბობს, რომ ბოლო, წინასწარი კვლევებით ბავშვებში, თინეიჯერებსა და ზრდასრულებში იმატა ფსიქოლოგიური ტრავმის შემთხვევებმა , მასიტის განცხადებით, ვითარება საკმაოდ კომპლექსურია და არ არის გამორიცხული ხანგრძლივვადიან პერსპექტივაში მსოფლიომ მეტად საგანგაშო სურათი იხილოს.

"ქვეყნის მასშტაბით, მილიონობით სტუდენტმა და სკოლის მოსწავლემ უკვე მიმართა სკოლის ფსიქოლოგიური დახმარების ცენტრს, რომელიც ხშირად იმდენად დატვირთულ რეჟიმში მუშაობს, რომ ყველასთვის ხელმისაწვდომი ვერ არის" - ამბობს აშშ-ს დაავადებათა კონტროლისა და პრევენციის ცენტრის წარმომადგენელი.

სპეციალისტების განცხადებით, მენტალური და ემოციური პრობლემები შეექმნა მოსწავლეების იმ ნაწილსაც, ვისაც პანდემიამდე ამ მიმართულებით არაფერი აწუხებდა. მენტალური პრობლემები გამოწვეულია სოციალური იზოლაციით, მარტოობითა და ყოველდღიური რუტინის ცვლილებით. აშშ-ს დაავადებათა კონტროლისა და პრევენციის ცენტრის ბოლო კვლევების თანახმად, პანდემიის დაწყებიდან დღემდე , 10 დან 24 წლის ახალგაზრდებში იმატა უიმედობისა და მოწყენილობის განცდამ. დეპრესიისკენ მიდრეკილი ეს მაჩვნებელი ყველაზე მაღალია გასულ 10 წელთან შედარებით.

კიდევ ერთი პრობლემა რომელსაც სტუდენტები აწყდებიან არის სწავლისადმი მოტივაციის დაკარგვა, ახალგაზრდების იმ ნაწილს ვისაც ფსიქიკურ ჯანმრთელობასთან დაკავშირებული პრობლემები გაუჩნდა, სირთულეები შეექმნა ონლაინ სწავლების დროს საგნობრივ შეფასებებშიც-ანუ საგრძნობლად შემცირდა მათი პროდუქტიულობა , სტუდენტების ეს ნაწილი დარდობს, რომ არსებული მდგომარეობა სამომავლოდ მათსავე განათლების ხარისხზე აისახება. აშშ-ში არასამთავრობო ორგანიზაცია ეროვნული ალიანსი ფსიქიკური დაავადებების წინააღმდეგ წარმომადგენლის - ჯენიფერ როთმანის თქმით, გამოწვევების წინაშე აღმოჩნდნენ ლათინო-ამერიკელი სკოლის მოსწავლეები და თინეიჯერები რადგან მათ თემში ძირითადად, მენტალურ საკითხებზე ახლობლებთან, ოჯახის წევრებთან ან მეგობრებთან საუბარი ტაბუ დადებულია.

მერილენდის სკოლის მოსწავლე მელისა .... “ვაშინგტონ პოსტთან” საუბრისას ყვება რომ პანდემიის დროს თანატოლებში დეპრესიამ იმატა, პირადად კი ძალიან გაუჭირდა საათობით ონლაინ გაკვეთილებზე დასწრება, შეექმნა მხედველობის პრობლემები, დაიწყო გაკვეთილების გაცდენა , ენატრება კლასელები.

როგორია ფსიქოლოგების, ფსიქიატრებისა და ექსპერტების მოსაზრებები?!

მერილენდის უნივერსიტეტის მედიცინის სკოლის წარმომადგენელი; ბავშვთა და მოზრდილთა ფსიქიატრი , შერონ ჰუვერი ამბობს, რომ სოციალურად დაუცველი ოჯახების ბავშვები განსაკუთრებულად რთულ ვითარებაში აღმოჩდნენ. პანდემიის გამო სახლში ჩაკეტილი მოსწავლეები ოჯახში არსებულ ეკონომიკურ სიდუხჭირეს გაცილებით მწვავედ აღიქვამენ ვიდრე ნორმალურ ვითარებაში, ასევე ისინი მომსწრენი ხდებიან მშობლების კამათის და ხანდახან ძალადობისაც კი. ხშირ შემთხვევაში მათ შეზღუდულად ან საერთოდ ვერ მიუწვდებათ ხელი ფსიქოლოგიური დახმარების იმ სერვისებთან, რომელიც პანდემიამდე სკოლის სივრცეში ხელმისაწვდომი იყო.

კიდევ ერთი ფაქტორი რომელიც შეიძლება იყოს სუიციდის მაპროვოცირებელი ეს ოჯახური ძალადობაა- უფლებადამცველები აცხადებენ, რომ პანდემიამდე, სკოლის სივრცეში მეტ-ნაკლებად შესაძლებელი იყო სპეციალისტსა თუ მასწავლებელს დაედგინა იყო თუ არა მოსწავლე ძალადობის მსხვერპლი, ასევე გაცილებით მარტივი იყო მსხვერპლთან პირადი კომუნიკაციის დამყარება და შესაბამისი დახმარების აღმოჩენა. პანდემიის პირობებში კი ბავშვებზე ძალადობის ფაქტების ოფიციალური დადასტურება ვერ ხერხდება, დანაშაულის ასობით შემთხვევა კი აღურიცხავი რჩება - ამბობს ბავშვთა განვითარების ეროვნული ალიანსის აღმასრულებელი დირექტორი : თერეზა ჰაიზარი.

ექიმი ფაუჩი  აშშ-ს მთავრობას სკოლების გახსნისკენ მოუწოდებს !!! 

აშშ-ს ალერგიისა და ინფექციურ დაავადებათა კონტროლის ხელმძღვანელი დოქტორი ფაუჩი აცხადებს, რომ სკოლებში სასწავლო პროცესის გაგრძელება /ღდგენა საუკეთესო გადაწყვეტილებაა. ფაუჩის რეკომენდაციაა დაიხუროს რესტორნები , ბარები და კაფეები თუმცა ღია დარჩეს ან გაიხსნას სკოლები და სასწავლო დაწესებულებები. აშშ-ს ალერგიისა და ინფექციურ დაავადებათა კონტროლის ხელმძღვანელი უახლეს კვლევებზე დაყრდნობით აცხადებს, რომ სკოლის ასაკის ბავშვებში ვირუსით დაინფიცირებისა და გავრცელების მაჩვენებელი საკმაოდ დაბალია. სკოლებისა და სასწავლო დაწესებულებების სრულად გახსნის მოთხოვნით აშშ-ს მასშტაბით იქმნება პეტიციები, იმართება საპროტესტო მსვლელელობები. ცალკეულ შტატებსა და ოლქებში სწავლის პროცესი ამ დრომდე შეჩერებულია.